វិក្កយបត្រអាករ ឬ វិក្កយបត្រធម្មតា? តើអាជីវកម្មរបស់អ្នកត្រូវចេញប្រភេទណា

កំហុសដែលមនុស្សស្ទើរតែទាំងអស់ធ្វើ

ស្វែងរកពាក្យ "គំរូវិក្កយបត្រ" ហើយអ្នកនឹងឃើញទម្រង់តែមួយ ដែលមានប្រអប់ធីកសម្រាប់អាករលើតម្លៃបន្ថែម (VAT)។ បំពេញចន្លោះ ធីកប្រអប់ រួចទាញយក។ នេះជារបៀបដែលការចេញវិក្កយបត្រដំណើរការនៅប្រទេសភាគច្រើន។ ប៉ុន្តែនៅកម្ពុជា វាមិនដំណើរការបែបនេះទេ។

កម្ពុជាមានវិក្កយបត្រ ពីរ ប្រភេទ ហើយប្រភេទដែលអាជីវកម្មរបស់អ្នកអាចចេញបាន អាស្រ័យលើកត្តាពីរ៖ ថ្នាក់អ្នកជាប់ពន្ធរបស់អ្នក និង អតិថិជនរបស់អ្នកជានរណា។ ច្បាប់នេះកើតចេញពី ប្រកាសលេខ ៧២៣ MEF.Prk ចុះថ្ងៃទី ១៤ ខែសីហា ឆ្នាំ ២០១៩ និងមានប្រសិទ្ធភាពថ្ងៃទី ១ ខែមករា ឆ្នាំ ២០២០ ដោយមានលម្អិតប្រតិបត្តិក្នុង សេចក្តីណែនាំលេខ ៣០៣៣ / សេចក្តីជូនដំណឹងលេខ ៣២១៨ ចុះថ្ងៃទី ៦ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ២០២០។

ការធ្វើខុសចំណុចនេះ មិនមែនជាបញ្ហារូបរាងទេ។ អ្នកជាប់ពន្ធតូចដែលចេញវិក្កយបត្រអាករ បានចេញឯកសារដែលខ្លួនគ្មានសិទ្ធិចេញ។ អ្នកជាប់ពន្ធមធ្យមដែលប្រគល់វិក្កយបត្រធម្មតារួមពន្ធទាំងអស់ទៅអាជីវកម្មដែលបានចុះបញ្ជីអាករ ក៏មិនបានផ្តល់ឯកសារដែលអាជីវកម្មនោះត្រូវការដើម្បីទាមទារអាករលើធាតុចូលដែរ។

ឯកសារទាំងពីរ

ប្រភព៖ ប្រកាសលេខ ៧២៣ (១៤ សីហា ២០១៩) និងសេចក្តីណែនាំលេខ ៣០៣៣ / សេចក្តីជូនដំណឹងលេខ ៣២១៨ (៦ កុម្ភៈ ២០២០)។

ភាពខុសគ្នាដែលសំខាន់បំផុតក្នុងការប្រើប្រាស់ប្រចាំថ្ងៃ គឺ TIN របស់អ្នកទិញ និង វិធីគិតពន្ធលើចំនួនសរុប។ វិក្កយបត្រធម្មតាបង្ហាញតួលេខរួមតែមួយ។ វិក្កយបត្រអាករបំបែកពន្ធនីមួយៗ ព្រោះអាជីវកម្មដែលបានចុះបញ្ជីទទួលវាត្រូវការការបំបែកនោះដើម្បីទាមទារអាករលើធាតុចូល។

ជំហានទី ១៖ តើអ្នកនៅថ្នាក់អ្នកជាប់ពន្ធណា?

ថ្នាក់អ្នកជាប់ពន្ធនៅកម្ពុជាត្រូវបានកែសម្រួលដោយ ប្រកាសលេខ ០០៩ ចុះថ្ងៃទី ១២ ខែមករា ឆ្នាំ ២០២១ មានប្រសិទ្ធភាពថ្ងៃទី ១ មករា ២០២១។ ថ្នាក់កំណត់តាមចំណូលប្រចាំឆ្នាំ និងតាមវិស័យ៖

• តូច — កសិកម្ម ២៥០ លាន ដល់ ១,០០០ លានរៀល; សេវាកម្ម ឬពាណិជ្ជកម្ម ២៥០ លាន ដល់ ១,០០០ លានរៀល; ឧស្សាហកម្ម ២៥០ លាន ដល់ ១,៦០០ លានរៀល។
• មធ្យម — កសិកម្ម ១,០០០ លាន ដល់ ៤,០០០ លានរៀល; សេវាកម្ម ឬពាណិជ្ជកម្ម ១,០០០ លាន ដល់ ៦,០០០ លានរៀល; ឧស្សាហកម្ម ១,៦០០ លាន ដល់ ៨,០០០ លានរៀល។
• ធំ — កសិកម្មលើស ៤,០០០ លានរៀល; សេវាកម្ម ឬពាណិជ្ជកម្មលើស ៦,០០០ លានរៀល; ឧស្សាហកម្មលើស ៨,០០០ លានរៀល។

បើអ្នកមិនច្បាស់ថាខ្លួននៅថ្នាក់ណា នោះជាសំណួរទីមួយដែលត្រូវដោះស្រាយ — ជាមួយគណនេយ្យករ ឬអគ្គនាយកដ្ឋានពន្ធដារ — ព្រោះវាកំណត់ឯកសារដែលអ្នកអាចចេញ។

ជំហានទី ២៖ តើអតិថិជនជានរណា?

• អ្នកជាប់ពន្ធដែលបានចុះបញ្ជី (អាជីវកម្មផ្សេង ដែលមាន TIN) — បើអ្នកជាថ្នាក់មធ្យម ឬធំ នេះជាវិក្កយបត្រអាករ។
• អ្នកប្រើប្រាស់ចុងក្រោយ (អតិថិជនដើរចូល អ្នកប្រើប្រាស់ទូទៅ ឬអ្នកគ្មាន TIN) — នេះជាវិក្កយបត្រធម្មតា ទោះអ្នកជាថ្នាក់ណាក៏ដោយ។

អ្នកជាប់ពន្ធតូចចេញវិក្កយបត្រធម្មតាទៅគ្រប់គ្នា ទោះបានចុះបញ្ជី ឬមិនបានចុះបញ្ជីក៏ដោយ។ នេះជាអត្ថន័យទាំងស្រុងនៃថ្នាក់៖ អ្នកជាប់ពន្ធតូចមិនស្ថិតក្នុងប្រព័ន្ធវិក្កយបត្រអាករទេ ដូច្នេះពួកគេចេញឯកសារដែលខ្លួនមានសិទ្ធិចេញ។

កំហុសប្រាំដែលត្រូវជៀសវាង

១. ដាក់ TIN អ្នកទិញលើវិក្កយបត្រធម្មតា។ វាមិនតម្រូវទេ ហើយការសួរអតិថិជនដើរចូលរក TIN គឺជាសញ្ញាថាឯកសារនោះកើតចេញពីទម្រង់ខុស។

២. បំបែកអាករលើតម្លៃបន្ថែមលើវិក្កយបត្រធម្មតា។ វិក្កយបត្រធម្មតាបង្ហាញចំនួនសរុបតែមួយ ដែលរួមបញ្ចូលពន្ធទាំងអស់។ ការបំបែកជួរពន្ធនៅលើវាធ្វើឱ្យវាមើលទៅដូចវិក្កយបត្រអាករ ដោយមិនមែនជាវិក្កយបត្រអាករ។

៣. ចេញវិក្កយបត្រអាករទៅអ្នកប្រើប្រាស់ចុងក្រោយ ខណៈអ្នកជាអ្នកជាប់ពន្ធតូច។ នេះជាកំហុសសាមញ្ញបំផុតក្នុងទម្រង់ដែលទាញយកតាមអ៊ីនធឺណិត។ ថ្នាក់អ្នកជាប់ពន្ធជាអ្នកកំណត់ឯកសារ មិនមែនទំហំនៃការលក់ទេ។

៤. មិនប្រើភាសាខ្មែរ។ សេចក្តីណែនាំលេខ ៣០៣៣ / សេចក្តីជូនដំណឹងលេខ ៣២១៨ តម្រូវឱ្យមានភាសាខ្មែរលើវិក្កយបត្រ ហើយភាសាបរទេសត្រូវបង្ហាញ នៅក្រោម ភាសាខ្មែរ តាមបញ្ជីស្លាក — មិនមែននៅជាប់គ្នា មិនមែនជំនួស ហើយមិនមែនលាក់ក្រោយប៊ូតុងប្តូរភាសាទេ។ វិក្កយបត្រពីរភាសា មានភាសាខ្មែរនៅខាងលើ និងភាសាផ្សេងនៅខាងក្រោម នៅគ្រប់កន្លែង។

៥. ភ្លេចចំនួនសរុបជាប្រាក់រៀល។ តាម សេចក្តីជូនដំណឹងលេខ ៤៩០៨ របស់អគ្គនាយកដ្ឋានពន្ធដារ ចុះថ្ងៃទី ១៨ ខែមីនា ឆ្នាំ ២០១៩ អ្នកជាប់ពន្ធដែលបង់ពន្ធខ្លួនឯង ត្រូវបង្ហាញចំនួនសរុបដែលត្រូវបង់ — រួមទាំងអាករ — ជាប្រាក់រៀល។ ចំនួនតាមជួរនីមួយៗអាចនៅជាដុល្លារ។ អ្នកអាចប្តូរតាមអត្រាប្រចាំខែរបស់អគ្គនាយកដ្ឋានពន្ធដារសម្រាប់ខែមុន ឬតាមអត្រាទីផ្សារដែលមិនទាបជាងអត្រាប្រចាំថ្ងៃរបស់ធនាគារជាតិនៃកម្ពុជា។ ពេលប្តូរ ចំនួនសល់លើស ០.៥ រៀល បង្គត់ឡើងជា ១ រៀល ហើយក្រោម ០.៥ បង្គត់ចុះ។

ចុះលេខរៀងវិញ?

លេខវិក្កយបត្រអាករត្រូវដាក់ តាមលំដាប់ និងតាមកាលប្រៀប ហើយលំដាប់លេខវិក្កយបត្រអាករ ចាប់ផ្តើមឡើងវិញរាល់ឆ្នាំពន្ធ។ សាខានីមួយៗមាន លំដាប់ដោយឡែក។ បើអ្នកចេញវិក្កយបត្រពីច្រើនកន្លែង នោះអ្នកមានលំដាប់ច្រើន។

ការរក្សាទុកឯកសារត្រូវធ្វើរយៈពេល ១០ ឆ្នាំ សម្រាប់អ្នកជាប់ពន្ធមធ្យម និងធំ និង ៣ ឆ្នាំ សម្រាប់អ្នកជាប់ពន្ធតូច តាមប្រកាសលេខ ៧២៣។

អ្វីដែលឆ្នាំ ២០២៦ ផ្លាស់ប្តូរ៖ CamInvoice

ប្រព័ន្ធវិក្កយបត្រអេឡិចត្រូនិករបស់កម្ពុជា CamInvoice បានដំណើរការសាកល្បងក្នុងខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០២៤។ ការចេញវិក្កយបត្រពីអាជីវកម្មទៅរដ្ឋាភិបាល ក្លាយជាកាតព្វកិច្ចសម្រាប់ស្ថាប័នរដ្ឋាភិបាលថ្នាក់ជាតិក្នុងឆ្នាំ ២០២៥ ហើយចាប់ពីឆ្នាំ ២០២៦ ការផ្ទៀងផ្ទាត់វិក្កយបត្រពីអាជីវកម្មទៅអាជីវកម្ម ក្លាយជា កាតព្វកិច្ចសម្រាប់អ្នកជាប់ពន្ធដែលបានជ្រើសរើស ដោយផ្អែកលើហានិភ័យ ទំហំ និងវិស័យ។ វិក្កយបត្រអេឡិចត្រូនិកក្រោម CamInvoice ជាឯកសារ UBL XML ដែលត្រូវបានផ្ទៀងផ្ទាត់ដោយវេទិការបស់អគ្គនាយកដ្ឋានពន្ធដារ — វាមានសុពលភាពផ្លូវច្បាប់តែពេលផ្ទៀងផ្ទាត់រួចប៉ុណ្ណោះ។

វិក្កយបត្រ PDF មិនមែនជាវិក្កយបត្រអេឡិចត្រូនិក CamInvoice ទេ។ វាជាឯកសារដោយឡែក ហើយនៅតែជាឯកសារដោយឡែក។ បើអ្នកត្រូវបានជ្រើសរើសសម្រាប់កាតព្វកិច្ចឆ្នាំ ២០២៦ អ្នកនឹងត្រូវការឆ្នេរសមុទ្រដែលអាចប្រើ CamInvoice បន្ថែមលើអ្វីដែលអ្នកប្រើដើម្បីចេញឯកសារប្រចាំថ្ងៃ។ ម៉ាស៊ីនបង្កើតវិក្កយបត្រកម្ពុជា ជាឧបករណ៍បង្កើតឯកសារ PDF ហើយនិយាយច្បាស់ៗថាដូច្នេះ — វាមិនចុះបញ្ជីអ្នកជាមួយ CamInvoice ទេ ហើយមិនមែនជាឆ្នេរសមុទ្រសម្រាប់ដាក់ស្នើទេ។

ការចេញឯកសារត្រឹមត្រូវ

ការសម្រេចចិត្តគឺសំណួរពីរ៖ តើអ្នកនៅថ្នាក់អ្នកជាប់ពន្ធណា និងតើអតិថិជនជានរណា។ អ្វីៗផ្សេងទៀត — TIN អ្នកទិញ ជួរពន្ធ ចំនួនសរុបរួម ឬមិនរួម — គឺកើតចេញពីចម្លើយទាំងពីរនោះ។

ម៉ាស៊ីនបង្កើតវិក្កយបត្រកម្ពុជា សួរសំណួរទាំងពីរ ជ្រើសរើសទម្រង់វិក្កយបត្រអាករ ឬវិក្កយបត្រធម្មតា ហើយបង្ហាញតែចន្លោះដែលទម្រង់នោះត្រូវការពិតប្រាកដ។ វាបង្ហាញភាសាខ្មែរនៅលើភាសាអង់គ្លេសតាមស្លាក គណនាអាករលើតម្លៃបន្ថែម ១០% ហើយបើពិតជាអនុវត្ត អាករលើភ្លើងបំភ្លឺសាធារណៈ ៥% និងអាករស្នាក់នៅ ២% — អត្រាអាករលើភ្លើងបំភ្លឺសាធារណៈត្រូវបានដំឡើងពី ៣% ដោយ ប្រកាសលេខ ១៦៨ ចុះថ្ងៃទី ២០ ខែមីនា ឆ្នាំ ២០២៤ ហើយសេចក្តីសង្ខេបជាភាសាអង់គ្លេសជាច្រើននៅតែបង្ហាញតួលេខចាស់។ លើវិក្កយបត្រជាដុល្លារ វាបោះត្រាចំនួនសរុបជារៀលតាមអត្រាប្រចាំថ្ងៃរបស់ធនាគារជាតិនៃកម្ពុជា ដោយមានអត្រា និងកាលបរិច្ឆេទសេចក្តីជូនដំណឹងនៅលើឯកសារ។ វាឥតគិតថ្លៃ មិនត្រូវការគណនី ហើយមិនរក្សាទុកអ្វីទេ។

បើអ្នកចេញវិក្កយបត្រជាប់ៗគ្នា — ជាមួយលំដាប់លេខ បញ្ជីអតិថិជន របាយការណ៍អាករ និងរបាយការណ៍ពន្ធដារ — នោះជាការងារខុសពីការចេញឯកសារត្រឹមត្រូវមួយ ហើយ khmerinvoice.com ជាផលិតផលដែលសាងសង់សម្រាប់ការងារនោះ។

សេចក្តីសង្ខេបខ្លី

• ឯកសារពីរ៖ វិក្កយបត្រអាករសម្រាប់អតិថិជនដែលបានចុះបញ្ជី នៃអ្នកជាប់ពន្ធមធ្យម និងធំ; វិក្កយបត្រធម្មតាសម្រាប់អ្នកផ្សេងទៀតទាំងអស់។
• អ្នកជាប់ពន្ធតូចចេញវិក្កយបត្រធម្មតាទៅគ្រប់គ្នា។
• TIN អ្នកទិញមានតែលើវិក្កយបត្រអាករ។
• ពន្ធបំបែកជាបញ្ជីតែលើវិក្កយបត្រអាករ; វិក្កយបត្រធម្មតារួមពន្ធទាំងអស់។
• ភាសាខ្មែរជាកាតព្វកិច្ច ហើយភាសាផ្សេងនៅក្រោមវា។
• អ្នកជាប់ពន្ធដែលបង់ពន្ធខ្លួនឯងបង្ហាញចំនួនសរុបជារៀល (សេចក្តីជូនដំណឹងលេខ ៤៩០៨, ១៨ មីនា ២០១៩)។
• លេខវិក្កយបត្រអាករចាប់ផ្តើមឡើងវិញរាល់ឆ្នាំពន្ធ; សាខាមានលំដាប់ដោយឡែក។

អត្ថបទនេះជាការពន្យល់ពីច្បាប់ មិនមែនជាការប្រឹក្សាពន្ធទេ។ សូមបញ្ជាក់ស្ថានភាពរបស់អ្នកជាមួយអគ្គនាយកដ្ឋានពន្ធដារ ឬទីប្រឹក្សាដែលមានសមត្ថភាព។

អត្ថបទដែលអ្នកអាចចូលចិត្ត

• បង្កើតវិក្កយបត្រកម្ពុជា — អាករ ឬធម្មតា ជាភាសាខ្មែរ
• អ្វីដែលត្រូវមានលើវិក្កយបត្រកម្ពុជា៖ បញ្ជីពិនិត្យប្រកាស ៧២៣
• ហេតុអ្វីចំនួនសរុបលើវិក្កយបត្រត្រូវជាប្រាក់រៀល
• សម្រង់តម្លៃ វិក្កយបត្រ បង្កាន់ដៃ៖ ឯកសារណានៅដំណាក់ណា