អំពីកម្មវិធីនេះ
អស់រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំ ការិយាល័យកម្ពុជាវាយឯកសាររបស់ខ្លួនដោយពុម្ពអក្សរខ្មែរជំនាន់ចាស់ — Limon សម្រាប់របាយការណ៍អង្គការ និងសំណាល់សាលា ABC និង Khek សម្រាប់សារាចរក្រសួង និងការងារបោះពុម្ព។ ឯកសារដែលរក្សាទុកជាពុម្ពទាំងនោះ មិនមានអក្សរខ្មែរទាល់តែសោះ៖ វារក្សាទុកកូដអក្សរឡាតាំង ដែលបង្ហាញជាអក្សរខ្មែរបានក៏តែពេលពុម្ពត្រឹមត្រូវត្រូវបានដំឡើងប៉ុណ្ណោះ។ ចម្លងប្រយោគមួយចេញពីឯកសារបែបនោះថ្ងៃនេះ អ្នកនឹងបានឃ្លាដូចជា `sYsþI` ជំនួសឱ្យ «សួស្តី» — ស្វែងរកមិនបាន បកប្រែមិនបាន និងអានមិនចេញលើឧបករណ៍ដែលគ្មានពុម្ពនោះ។ ទំព័រនេះបម្លែងអត្ថបទជំនាន់ចាស់បែបនោះទៅជា Unicode ខ្មែរ — កូដដែលទូរស័ព្ទ កម្មវិធីរុករក និងគេហទំព័រសម័យថ្មីអានបាន — Limon ទៅ Unicode, ABC-Zwsp ទៅ Unicode និង Khek ទៅ Unicode ពីផ្ទាំងតែមួយ។ ជ្រើសកូដដោយខ្លួនឯង ឬទុកឧបករណ៍ជ្រើសលើ «ស្គាល់ដោយស្វ័យប្រវត្តិ»៖ ផ្លូវ Limon ទៅ Unicode ផ្លូវ ABC-Zwsp និងផ្លូវ Khek នីមួយៗអនុវត្តតារាងបៃរបស់ខ្លួន ហើយកម្មវិធីស្គាល់ជ្រើសតារាងដែលបកចេញជាខ្មែរពិតបំផុត។ អ្វីៗទាំងអស់ដំណើរការក្នុងកម្មវិធីរុករករបស់អ្នក — បិទភ្ជាប់អត្ថបទចាស់ ចុច «បម្លែង» រួចចម្លង ឬទាញយកលទ្ធផល។ អ្វីដែលវាមិនធ្វើ៖ វាមិនបកប្រែខ្លឹមសារ មិនបង្ហាញអត្ថបទក្នុងពុម្ពចាស់ និងមិនបម្លែង Unicode ត្រឡប់ទៅកូដចាស់វិញ — កម្មវិធីបម្លែង Unicode ទៅកូដចាស់ជាគូគ្រប់ទិសនោះ។ តួអក្សរដែលគ្មានក្នុងតារាងដែលបានជ្រើស ឆ្លងកាត់ដោយមិនផ្លាស់ប្ដូរ និងត្រូវបានរាប់ឱ្យអ្នក ដោយមិនទាយជំនួស។
របៀបដំណើរការ
ការចុច «បម្លែង» រត់មុខងារសុទ្ធមួយនៅក្នុងកម្មវិធីរុករករបស់អ្នក — convertLegacyToUnicode ក្នុង lib/khmer-legacy-converter/converter.ts — ជាមួយកូដដែលអ្នកបានជ្រើស។ ក្នុងរបៀបស្គាល់ដោយស្វ័យប្រវត្តិ ទំព័របកអត្ថបទរបស់អ្នកក្រោមតារាងទាំងបីជាមុន រួចវាយពិន្ទុថាលទ្ធផលមួយណាហាក់ជាខ្មែរពិតបំផុត៖ តារាងខុសបង្កើតជុំព្យាង្គដែលមិនអាចមាន ដូចជាស្ញ្ញាជើងបិទនឹងអក្សរដែលគ្មានរូបជើង ឬស្រៈអណ្ដែតដោយគ្មានព្យញ្ជន៍មូល ដូច្នេះតារាងដែលពិន្ទុខ្ពស់បំផុតជាធម្មតាជាតារាងត្រឹមត្រូវ។ ជំហានបម្លែងបន្ទាប់មក ដើរពេញអត្ថបទរបស់អ្នក ដោយផ្គូផ្គងជំពូកបៃវែងបំផុតដែលស្គាល់សិន — ពុម្ពចាស់ដាក់ស្ញ្ញាខ្មែរមួយចំនួនក្នុងការផ្គុំបៃពីរ ឬបី ដែលតារាងបៃតែមួយធ្វើឱ្យវង្វេង — បន្ទាប់មកទើបប្រើតារាងបៃតែមួយ។ បៃទាំងនោះបកចេញតាមលំដាប់បង្ហាញ ខណៈ Unicode ទាមទារលំដាប់ឡូជីខល ដូច្នេះជំហានរៀបលំដាប់ឡើងវិញ (reorder.ts: unicodeReorder) រៀបជុំស្ករមួយៗទៅតាមលំដាប់ដែល Unicode កំណត់ — អក្សរជើង ស្រៈ និងស្ញ្ញាផ្សេងៗចុះកន្លែងត្រឹមត្រូវសម្រាប់ការស្វែងរក។ តួអក្សរដែលតារាងមិនកំណត់ ឆ្លងកាត់ដោយមិនផ្លាស់ប្ដូរ និងបង្ហាញក្នុងប្លាករាប់តួអក្សរគ្មានក្នុងតារាងក្រោមលទ្ធផល។ អត្ថបទលើស ១០ KB បម្លែងក្នុង Web Worker ដើម្បីទំព័រនៅរលូន អត្ថបទតូចរត់លើខ្សែស្រឡាយមេ។ អត្ថបទរបស់អ្នកមិនចេញពីកម្មវិធីរុករកទេ — ទិន្នន័យបង្ហាញការប្រើប្រាស់ដែលផ្ញើទៅមានតែចំនួនរាប់ដូចជាប្រវែងអត្ថបទ និងចំនួនតួអក្សរគ្មានក្នុងតារាង មិនមែនខ្លឹមសារអត្ថបទទេ។
ករណីប្រើប្រាស់
- បើកឯកសារ .doc ឬ .pdf ចាស់ ហើយឃើញអក្សរវង្វេងដូចជា sYsþI bgb¥Ún — បិទភ្ជាប់អត្ថបទចាស់ ហើយទទួលបាន «សួស្តី បងប្អូន» ស្អាតត្រឡប់មកវិញ។
- បណ្ណារករម្នាក់ធ្វឌីជីថ្លក់បោះពុម្ពកម្ពុជាមុនឆ្នាំ ២០១០ ដែលឯកសារដើមជា Limon ហើយឃ្លាំងទិន្នន័យទាមទារអត្ថបទ Unicode។
- មន្ត្រីរាជការម្នាក់ផ្ទេរគំរូបែបបែនដែលកូដជា Khek ទៅប្រព័ន្ធឯកសារ Unicode សម័យថ្មី។
- អ្នកអភិវឌ្ឍដែលនាំចូល CSV ចាស់មួយដែលជួរឈ្មោះខ្មែររក្សាទុកជាបៃ Limon ត្រូវការ Unicode សម្រាប់សន្ទស្សន៍ស្វែងរកសម័យថ្មី។
- ក្រុមគេហទំព័រមួយផ្ទេរប្លក់សម័យ Limon ទៅ CMS បច្ចុប្បន្ន ដែលទាមទារ Unicode សម្រាប់ការស្ទាក់ចូលសន្ទស្សន៍ និងការបង្ហាញត្រឹមត្រូវ។
- អ្នកបកប្រែទទួលឯកសារប្រភពខ្មែរកូដ ABC-Zwsp ត្រូវការ Unicode ស្អាតសម្រាប់បិទភ្ជាប់ចូលឧបករណ៍បកប្រែ CAT។
- អ្នកស្រាវជ្រាវដំណើរការបណ្ដុំអត្ថបទសារព័ត៌មានខ្មែរទសវត្ស ១៩៩០–២០០០ ដែលអត្ថបទធ្វើតាមកូដ Limon ដើម។
គំរូបម្លែងដែលបានផ្ទៀងផ្ទាត់
| Encoding | Legacy text | Unicode Khmer |
|---|---|---|
| limon | sYsþI bgb¥Ún | សួស្តី បងប្អូន |
| limon | sMNYr nigcemøIy GMBI PasaExµr | សំណួរ និងចម្លើយ អំពី ភាសាខ្មែរ |
| abc-zwsp | sYsþI.bgbðÚn | សួស្តី បងប្អូន |
| abc-zwsp | qñaM.2026.Ex.11 | ឆ្នាំ ២០២៦ ខែ ១១ |
| khek | sYs¶I bgbíèn | សួស្តី បងប្អូន |
| khek | ekµg@kMBugeronGk§rExµr enAsalaeron | ក្មេងៗកំពុងរៀនអក្សរខ្មែរ នៅសាលារៀន |
សំណួរដែលគេសួរញឹកញាប់
តើកូដ Khek ជាអ្វី?
Khek គឺជាពុម្ពខ្មែរចាស់ដែលជួបភាគច្រើនក្នុងឯកសាររដ្ឋាភិបាល និងរដ្ឋបាល — បែបបែនផ្លូវការ លិខិតខេត្ត និងគំរូស្ថាប័នពីសម័យមុន Unicode។ ដូច Limon និង ABC-Zwsp ដែរ វារក្សាទុកខ្មែរជាកូដអក្សរឡាតាំង ដូច្នេះឯកសារ Khek ដែលអានដោយគ្មានពុម្ព គឺជាវង្វេង Latin-1 រហូតដល់តារាងបៃបម្លែងវាត្រឡប់។
Khek និង Limon មើលទៅដូចគ្នាជាបៃលាត — តើខ្ញុំជ្រើសដោយរបៀបណា?
តារាងទាំងពីរចែករំលែកផ្ទៃធំ ដូច្នេះការជ្រើសខុសនៅតែបម្លែងតួអក្សរភាគច្រើនបាន — ជាមួយអក្សរមួយចំនួនធ្លាក់ខុស។ ការពិនិត្យជឿនលឿន៖ បម្លែងខ្សែមួយក្រោមតារាង Khek រួចអាន។ ខ្មែររលូនមានន័យថាអ្នកជ្រើសត្រូវ តួអក្សរខុសលាយៗមើលទៅហាក់ជាត្រឹមមានន័យថាវាពិតជា Limon។ ឬទុកឧបករណ៍ជ្រើសលើស្គាល់ស្វ័យប្រវត្តិ ដែលវាយពិន្ទុតារាងទាំងពីរនឹងច្បាប់ជុំស្ករខ្មែរពិត។
តើ Khek នៅប្រើនៅកន្លែងណាថ្ងៃនេះឬទេ?
មានជាពិសេស បាទ/ចាស — គំរូស្ថាប័នមួយចំនួន និងការងារបោះពុម្ពរដ្ឋាភិបាលដែលមិនទាន់ប្ដូរ នៅតែរំពឹងវា ដែលជាមូលហេតុទិសផ្ទុយក៏មានដែរ។ សម្រាប់ការងារថ្មី គ្មានហេតុផលបង្កើតឯកសារ Khek ទេ ប៉ុន្តែឃ្លាំងឯកសារធំនៃសម្ភារៈ Khek បញ្ចប់នៅតែចរាចរក្នុងការិយាល័យកម្ពុជា ហើយត្រូវការការបម្លែងនេះពិត។
ហេតុអ្វីលទ្ធផល Khek ខ្ញុំនៅមានអក្សរឡាតាំងមួយចំនួន?
អក្សរ Latin-1 នៅសល់គឺជាបៃដែលតារាង Khek មិនកំណត់ — អត្ថបទមិនមែនខ្មែរលបក្នុងឯកសារ ឬតួអក្សរដែលពុម្ពមិនដែលកំណត់។ ប្លាក់តួអក្សរគ្មានក្នុងតារាងក្រោមលទ្ធផល រាប់នីមួយៗជាមួយកូដព័ញ្ញរបស់វា ដូច្នេះអ្នកឃើញភ្លាមថាឯកសារពិតជា Khek ឬលាយនឹងពុម្ពផ្សេង។
ទិន្នន័យ និងភាពជាក់លាក់
ទំព័រនេះអនុវត្តតារាងស្ថិតទាំងបីដែលផ្ទុកក្នុង lib/khmer-legacy-converter/mappings/ ដែលបានសម្រេចពី fontdata.xml ក្នុងគម្រោង KhmerConverter — កម្មវិធីបម្លែងប្រភពបើកចំហដែលគំនិតផ្ដួចផ្ដើមផ្នែកទន់ខ្មែរ (KhmerOS) ថែរក្សាតាំងពីឆ្នាំ ២០០៦ សម្រាប់ Limon, ABC, Khek និងពុម្ពខ្មែរចាស់ផ្សេង។ ដោយសារការបម្លែងជាការគណនាក្នុងមូលដ្ឋានសុទ្ធ គ្មានប្រភពខាងក្រៅឱ្យចាស់ទេ — លទ្ធផលខុសមានន័យថាអត្ថបទដែលបិទភ្ជាប់មិនមែនជាកូដដែលបានជ្រើស មិនមែនទិន្នន័យចាស់។ តារាងទាំងនេះត្រូវបានធ្វើតេស្តដោយបណ្ដុំតេស្តបម្លែងវិញដែលមកជាមួយបណ្ណាល័យ។
ប្រភពព័ត៌មាន
- KhmerConverter — កម្មវិធីបម្លែងពុម្ពចាស់របស់ Khmer Software Initiative (តារាង fontdata.xml) — Khmer Software Initiative / KhmerOS (GitHub)
- Khmer — តារាងកូដ Unicode U+1780–U+17FF — Unicode Consortium
- អក្ខរក្រមខ្មែរ — អក្សរសាស្ត្រ និងកូដ Unicode — Wikipedia
- ទំព័រឧបករណ៍នេះផ្ទាល់ — InKhmer
មាតិកាត្រូវបានពិនិត្យឡើងវិញចុងក្រោយ ថ្ងៃទី 8 វិច្ឆិកា 2026